..........


عواملی که توجّه به آن هر فرد را به داشتن حافظه ای خوب رهنمون می کند . عبارت است از :

علاقه و خواستن

قانون اوّل حافظه این است که اگر به موضوعی علاقه مند نباشید و آگاهانه نخواهید آن را یاد بگیرید ، به سختی آن موضوع را به یاد خواهید آورد . ما معمولاً مطالبی را به آسانی به یاد می آوریم که با عشق و علاقه و رغبت آنها را آموخته باشیم ؛ مطالبی را که بتوانیم به نوعی با پیش آموخته های خود مرتبط کنیم ، مطالبی که کنجکاوی های ما را ارضا کرده و به نوعی بر اعماق وجودمان اثر گذاشته است . پس برای تقویت حافظه و کمک به یاد آوری باید سعی کرد نسبت به یادگیری مطلب جدید ، رغبت و علاقه ی کافی برانگیخته شود و کنجکاوی لازم برای کسب اطلاعات و جذب دانش مرتبط به وجود آید .

دقّت و توجّه

قانون دوم تقویت حافظه ، دقّت و توجّه به مطالب یادگیری است .برای تقویت حافظه باید به جزییات دقّت داشت ، به شاخصه های مهم توجّه کرد ، به تفاوتهای یک مطلب با مطلب دیگر از ابعاد و دیدگاه های متفاوت واقف شد . باید اشیا و رویدادهای مورد یادگیری را با یکدیگر مقایسه کرد و شباهت ها و تفاوت ها را کشف کرد. با هر مطلب باید به منزله ی یک پدیده یا یک امر کاملا نو برخورد کرد ، به طور عمیق به آن توجّه کرد و ویژگی ها و مؤلفه های آن را به دقّت بررسی و وارسی کرد.

فهم و درک

فهم و درک مسئله و موضوع مورد یادگیری سومین قانون حافظه است . برای تقویت حافظه باید به هنگام یادگیری سعی کرد با تحلیل موضوع مورد یادگیری و تمهیدات دیگر ، موضوع به خوبی فهمیده شود، شک و تردیدها برطرف شود ، همه ی نکات مبهم روشن شود و از فهم و درک کامل موضوع یادگیری اطمینان حاصل شود.

تکرار

چهارمین قانون حافظه تکرار مطالب یادگرفته شده  است . بنابر این دوباره خوانی ، دوباره نویسی ، دوباره طراحی ، دوباره عمل کردن سبب می شود تا مطالب کاملاً در ذهن جای بگیرد. حفظ بعضی از مطالب در ذهن مشکل تر از مطالب دیگر است و حفظ بعضی مطالب آسان تر ،  اما به هر حال تکرار بیشتر ، موجب تثبیت بیش تر ذهن در حافظه می شود.

مرور

مرور ذهنی گاه و بی گاه موجب تقویت حافظه می شود . مرور مطالب راهی برای یکپارچه کردن آموخته ها ، تر و تازه نگه داشتن ارتباط نرون ها  و دوباره به سطح ذهن آوردن مطالبی است که با یادگیری ها ی جدید خود به خود به عقب رانده شده است . مرور ذهنی موجب تازه شدن و یا زنده شدن حافظه می شود.

کاربرد

قانونی دیگر برای تقویت حافظه ، کاربرد مطالب یاد گرفته شده است . آموخته های نظری خود را به عمل در آورید، از یادگرفته ها در زندگی روزمره ی خود استفاده کنید و آنها را به وقایع حال مرتبط کنید.

به خاطر آوردن

مرور و به خاطر آوردن هر دو به یک منظور بکار می روند، اما به خاطر آوردن کمی با مرور متفاوت است . به هنگام یادآوری و به خاطر آوردن موضوع مورد یادگیری بر محتویات ذهنی خود تکیه می کنید، درباره ی آن ها فکر می کنید، ، مطالب را در ذهن خود مجسم می کنید و آن طور که مایلید حافظه و یاد خود را بازسازی می کنید و آن ها را به خاطر می آورید.

تداعی

قانون بعدی حافظه ، تداعی است ؛ یعنی فراخواندن یک مطلب با کمک مطالب دیگر . استفاده از قانون تداعی در یادآوری ، کمک بسیار خوبی در تقویت حافظه است . در یادگیری معمولاً از این قانون بهره می گیریم . ما همه تمایل داریم که دانش و اطلاعات جدید خود را با آموخته های قبلی مرتبط با موضوع ، همراه کنیم . طبقه بندی ذهنی مطالب ، در واقع ، در کنار هم قرار دادن مطالب مشابه و مرتبط است . اگر آگاهانه و از روی عمد به این طبقه بندی بپردازید و از قانون تداعی استفاده کنید به تقویت حافظه ی خود کمک کرده اید .

سلامت جسمی و روانی

سلامت جسمی ، لازمه ی حافظه ی خوب است . مغز بیمار یا خسته ، نه علاقه ای به یادگیری دارد ، نه می تواند روی موضوعی متمرکز شود و نه بر آن دقت داشته باشد ؛ زیرا مسائل مرتبط با بیماری و خستگی قسمت اعظم ذهن او را پر می کند . مغز و اعصاب آن باید مقدار لازم مواد معدنی ، گلوکز و ویتامین ها را دریافت کنند تا بتوانند به وظیفه ی خود عمل کنند. فشار جریان خون در مغز باید به اندازه ای باشد که مغز بتواند کار خودش را به بهترین وجه ممکن انجام دهد.

سازمان دهی

باید توجّه داشت که ذهن و مغز انسان از بسیاری جهات مثل رایانه عمل می کند . در واقع ، کار رایانه بر اساس نوع عملکرد مغز انسان طراحی شده است . همان طور که اگر اطلاعات رایانه ای خود را به طور منظم ، ساختمند و معنا دار طبقه بندی کنید ، راحت تر می توانید به آن اطلاعات دسترسی داشته باشید، در ارتباط با مغز و ذهن خود نیز اگر سازمان دهی درستی از دانش و اطلاعات و آموخته ها داشته باشید، بهتر و آسان تر آن ها را به یاد خواهید آورد . از حافظه ی خود به طور مفید و مؤثر استفاده کنید.

 

نوشته : دکتر فرخ لقا رئیس دانا  متخصص تعلیم و تربیت ( مجله رشد تکنولوژی آموزشی )