برای سالم زیستن، باید خواب راحت و آرامی داشته باشیم.


الف ) فرایند ببوشیمیایی:

ساعت 11 شب بدنمان در چه وضعی است؟؟؟

12 شب یا 3 نیمه شب چطور؟؟؟

برای سالم زیستن، باید خواب راحت و آرامی داشته باشیم.

به موارد زیر دقت کنید تا اهمیت خوابیدن برای شما روشن گردد:

ساعت 9 تا 11 شب:
زمانی است برای از بین بردن مواد سمی و غیر ضروری که این عملیات توسط آنتی اکسیدان ها انجام می شود.
در این ساعت بهتر است بدن در حال آرامش باشد.
در غیر این صورت اثر منفی بر روی سلامتی خود گذاشته اید.

ساعت 11 تا 1 شب:
عملیات از بین بردن مواد سمی در کبد ادامه دارد و شما باید در خواب عمیق باشید.
ساعت 1 تا 3 نیمه شب:
عملیات سم زدایی در کیسه صفرا ، در طی یک خواب عمیق به طور مناسب انجام می شود.

ساعت 3 تا 5 صبح:
عملیات از بین بردن مواد سمی در ریه اتفاق می افتد.
بعضی مواقع دیده شده که افراد در این زمان، سرفه شدید یا عطسه می کنند.

ساعت 5 تا 7 صبح:
این عملیات در روده بزرگ صورت می گیرد، لذا می توانید آن را دفع کنید.

ساعت 7 تا 9 صبح:
جذب مواد مغذی صورت می گیرد، پس بهتر است صبحانه بخورید.

به همین دلیل به دانش آموزان توصیه شده که از مواد قندی مانند  ( خرما - کشمش - مویز) در جیره غذایی صبحانه استفاده کنند. لازم به ذکر است مواد قندی غذای اصلی مغز می باشد.



افرادی که بیمار می باشند، بهتر است صبحانه را در ساعت 6 و 30 دقیقه میل کنند.
کسانی که می خواهند تناسب اندام داشته باشند، بهترین ساعت صرف صبحانه برای آنها،
ساعت 7 و 30 دقیقه می باشد و کسانی که اصلا صبحانه نمی خورند، بهتر است عادت خود را
تغییر دهند و در ساعت 9 تا 10 صبح صبحانه بخورند.
دیر خوابیدن و دیر بلند شدن از خواب، باعث می شود مواد سمی از بدن دفع نشوند.

از نصفه های شب تا ساعت 4 صبح، مغز استخوان عملیات خون سازی را انجام می دهد.
در ایام تعطیل، بسیاری افراد تا دیر وقت بیدار می مانند و بعد از اتمام تعطیلات، با خستگی به
سر کار می روند، چون اعمال بدنشان دچار سردرگمی شده است و نمی داند چه باید انجام دهد.

پس همیشه، زود بخوابید و خواب آرامی داشته باشید .

 

ب ) این مغز ماست که به خواب نیاز دارد و نه بدن ما

 

اگر شما به دلیل مهمانی های شبانه یا شب زنده داری های زمان امتحانات خود را از خواب محروم کنید، بدنتان بزودی به شما هشدار خواهد داد که از این کار بپرهیزید. این وضع در کوتاه مدت تحمل می شود ولی ادامه آن در طولانی مدت مشکل ساز می شود. سیکل خواب و بیداری در زمره فعالیت های ریتمیک ما قرار می گیرد. چرا این فعالیت ها وجود دارند؟ کدام مراکز مغز را درگیر می کنند و چگونه کار می کنند؟

ریتم درون زاد

سیکل خواب و بیداری یک ریتم درون زاد است که در طی سال های اول زندگی در چهارچوب شب و روز جای می گیرد. این ریتم را “سیرکادین” می نامند (سیرکا به معنای حدود و دین به معنای روز در زبان لاتین.) خواب در طول زندگی از اهمیت زیادی برخوردار است: نوزادان در بازه های کوتاه کوتاه در طی روز می خوابند. کودکان معمولا بعد از ناهار چرت می زنند و بزرگسالان معمولا تنها به هنگام شب می خوابند. خواب برای شما لازم است. گفته می شود وینسون چرچیل، نخست وزیر سال های جنگ جهانی دوم علاقه مند به چرت های کوتاه مدت حتی گاه در هنگام گردهمایی کابینه بود!

تنظیم سیکل خواب و بیداری و گنجاندن آن در چهارچوب شب و روز به عهده تعدادی از نورون هاست که در بالای کیاسمای بینایی قرار دارند و هسته “فوق کیاسمایی” نامیده می شوند. نورون های این بخش، از طریق اتصالات فراوان و غیر معمول بین دندریتی خود یک الگوی شلیک هماهنگ را میسر می سازند و بدین ترتیب بخشی از ساعت بیولوژیک مغز محسوب می شوند. در انسان ها این زمان بندی با دقت کمی کندتر از یک روز تنظیم شده است، اما به طور معمول اطلاعاتش را با ورودی هایی که از طریق چشم دریافت می کند، تصحیح می نماید. این سرعت بیولوژیک از مشاهد انسان هایی که در اعماق غار و به دور از نشانه های زمان درست به سر می بردند، مسجل شد. در این افراد ریتم شبانه روزی ۲۵ ساعت گزارش شده است.

مراحل خواب

خواب چندان که به نظر می رسد یک فرایند منفعل نیست. اگر الکترودهایی روی پوست سر فردی نصب کنیم و فرد در جریان یک آزمایش، بخوابد خواهیم دید که امواج مغزی الکتروانسفالوگرافی وی چندین مرحله مجزا از هم را پشت سر می گذارد. در هنگام بیداری مغز امواج کم شدتی را از خود به نمایش می گذارد. در ابتدای خواب این امواج مسطح تر می شوند اما به تدریج با عبور از مراحل مجزای خواب شدت این امواج افزایش و فرکانس آنها کاهش می یابد. این مراحل، خواب با امواج آهسته نامیده می شوند. علت این تغییرات در فعالیت الکتریکی مغز به خوبی روشن نشده است.

اما عقیده بر آن است که نورون های مغز هنگامی که نسبت به ورودی های معمول خود پاسخ نمی دهند، با یکدیگر هماهنگ می شوند. از آنجایی که نورون های مسئول حرکات عضلات اسکلتی به طور فعال مهار می شوند، توان عضلات کاهش می یابد. اما خوشبختانه نورون های مسئول حرکات تنفسی و قلب همچنان به کار خود ادامه می دهند!

در طول خواب این چرخه چندین بار تکرار می شود. در یکی از مراحل خواب، فعالیت مغزی مشابه حالات بیداری می گردد و کره چشم مان نیز در پشت پلک های بسته مان شروع به حرکت می کند.

این مرحله، مرحله حرکت سریع چشم یا “رم” نامیده می شود و در طی آن احتمال خواب دیدن ماکزیمم است. اگر فرد را در این مرحله از خواب بیدار کنیم تقریبا همیشه اعلام می کند که رویا دیده است. و این قضیه حتی در مورد افرادی که از رویا ندیدن خود شاکی هستند نیز صدق می کند (محض تجربه می توانید این کار را بر روی یکی از اعضای خانواده تان اجرا کنید.)! در واقع بیشتر ما ۴ تا ۶ نوبت در طی خواب شبانه، در مرحله رم به سر می بریم. نوزادان مقدار بیشتری را در این فاز سپری می کنند. این فاز حتی در حیوانات نیز گزارش شده است.

محرومیت از خواب

چندین سال پیش، یک نوجوان آمریکایی تصمیم گرفت تا به اراده خودش تا طولانی ترین زمانی که می تواند نخوابد و برای خود مکانی در کتاب رکورد گینس ثبت کند. آرزوی او این بود که ۲۶۴ ساعت نخوابد و او در این کار موفق شد!

البته شرایط آزمایش او بسیار کنترل شده بود و چندین پزشک از نیروی دریایی آمریکا آن را نظارت می کردند. البته ما به شما توصیه می کنیم که چنین آزمایشی را تکرار نکنید! این پسر، به طرز شگفت انگیزی دوام آورد. مشکلات اصلی او (منهای تمایل شدید برای خواب) دشواری در تکلم، ناتوانی در تمرکز کردن، کم کاری های حافظه و رویاپردازی های توهم گونه بود. اما بدن او در شرایط فیزیکی بسیار مطلوبی به سر می برد و او هرگز ارتباط خود را با دنیای واقعیت بیرونی از دست نداد. در شب اول پس از این دوره بی خوابی او ۱۵ ساعت خوابید و در روزهای بعد نیز مقاطع کوتاه خواب در طول روز نیز داشت. این تجریه و چندین تجربه مشابه، محققین را متقاعد نمود که این مغز ماست که به خواب نیاز دارد و نه بدن ما. مطالعات دیگر، از جمله مطالعه های کنترل شده بر روی حیوانات، نتایج مشابهی به دست دادند.

چرا می خوابیم؟

مسائل زیادی همچنان به صورت یک ابهام باقی مانده اند و خواب یکی از آنهاست. برخی بر این باورند که خواب تنها یک وضعیت سکون است که در جریان آن، حیوانات از خطر درامان می مانند. اما مسئله فراتر از اینهاست. مطالعات بر روی تجارب محرومیت از خواب ما را به سوی این باور پیش می بردند که خواب رم و فازهای مشخصی از با امواج کوتاه برای بازسازی مغز حیاتی هستند. ما این نوع خواب را در ۴ ساعت اول شب تجربه می کنیم. بنابراین خواب زمانی است که مغز داده هایش را بازآرایی می کند و شاید بهترین زمان برای انجام این کار هنگامی است که مغز هیچ اطلاعات حسی را پردازش نمی کند. تحقیقات پیشنهاد می کند که در این مدت آنچه در طی روز آموخته شده در مغز تثبیت می شود و این، یک فرایند حیاتی در کارکرد حافظه است.

 

ریتم ها چگونه عمل می کنند؟

ثبت گرفتن از فعالیت های نورونی در گذر از فازهای گوناگون خواب، انبوهی از اطلاعات را در مورد مکانیسم فعالیت های ریتمیک در اختیارمان گذارده است. این اطلاعات گویای وجود یک سیستم فعال کننده ساقه مغز است که نوروترنسیمترهای گوناگونی از جمله آدنوزین را در بر می گیرد.

این سیستم در جریان قطاری از واکنش های مولکولار رخ می دهد که ما را از مرحله ای به مرحله دیگر خواب گذر می دهد.

دانش نوروژنتیک منجر به برداشتن گام بلندی به سمت جلو گشته است. ژن های متعددی شناسایی شده اند که اجزای مولکولار سیستم ریتیمک را تشکیل می دهند. بسیاری از این تحقیقات بر روی “دروزوفیلا” یا مگس میوه صورت گرفته است و بدین ترتیب دو ژن per و tim شناسایی شده اند که با تقابل عمل با یکدیگر، سنتز خود را تنظیم می کنند.

سنتز mRNA و پروتئین در طول روز انجام می گیرد.

و این پروتئین ها روی هم انباشته شده و با ارتباطی که بین شان برقرار می شود، سنتزشان را کنترل می کنند. با روشنایی روز بعد، میزان این پروتئین ها به حداقل می رسد و این نقطه ای است که ژن های مسئول پروتئین های PER و TIM کار خود را از سر می گیرند.

این چرخه همواره تکرار می شود؛ حتی اگر نورون های مسئول آن در ظرفی زنده نگاه داشته شود. ساعت بیولوژیک پستانداران و از جمله خود ما با مکانیسم بسیار مشابه این مگس ها کار می کند. از آنجا که ریتم سیرکادین پیشینه ای طولانی در تاریخ تکامل دارد، جای تعجب نخواهد بود که مکانیسم های مولکولی مشابه در ارگانیسم های گونا گونی ایفای نقش کنند.

مترجم:‌ دکتر احسان‌الله محمدی

متخصص مغز و اعصاب