یکی از مهم ترین مهارت هایی که می توان آن را پیش نیاز یادگیری دانست مهارت های حرکتی است . رشد حرکتی کودکان در درجه ی اول به رسش فیزیکی کلی ، خصوصاً رشد استخوان بندی و رشد عصبی – عضلانی وابسته است . علاوه براین رشد فیزیکی از فرصت هایی که کودکان برای تمرین و ورزش در اختیار دارند تاثیر می پذیرد .برخی از این گونه فعالیت ها شبیه به آن فعالیت هایی هستند که در برنامه های آموزشی عادی یا برنامه های تربیت بدنی تحصیلی اوایل کودکان سودمند هستند ...

 


مهارت های حرکتی دربرگیرنده ی مهارت های  زیر هستند .

1.  مهارت های حرکتی درشت

2.  تعادل

3.  مهارت های حرکتی ظریف

4.  هماهنگی چشم و دست – چشم و پا

مهارت های حرکتی درشت به توانایی حرکت دادن بخش های مختلف بدن اشاره دارند . هدف این گونه فعالیت ها کمک به رشد حرکات بدنی مؤثرتر ، نرم تر و افزایش ادراک کودک از جهت گیری فضایی و آگاهی بدن است .

فعالیت های درشت به صورت فعالیت های راه رفتن ، پرتاب کردن ، گرفتن و ... می شود .

تعادل عبارت است از توانایی فرد در حفظ و بازیابی حالت یا وضع بدن ؛ تعادل عنصر اصلی مهارت های حرکتی است .

برخوراری از یک تعادل خوب و مطلوب ، گویای آن  است که شخص رابطه ی میان مرکزگرانی (ثقل) بدن و سطح اتکای آن را درونی ساخته است . وقتی بدن تعادل می یابد که مرکز ثقل بدن مستقیماً بر سطح اتکا قرار گرفته باشد .

حرکات درجا و ثابت نظیر : حرکات و اشارات بدنی ، بازو ها و ران ها نیز در شرایطی رخ می دهد که مرکز ثقل با سطح اتکا مطابقت کند . اگر مرکز ثقل به بیرون از سطح اتکا انتقال یابد ، بدن در فضای عمومی و در هر سو حرکت خواهد کرد . حرکت ضعیف یا کارآمد منوط به این است که که تا چه حد فرد قادر است تعادل خود را کنترل کند و تعادل از دست رفته را مجدداً برقرار کند .

فعالیت های حرکتی ظریف به عضلات کوچک تر بدن مربوط می شود که در فعالیت هایی نظیر دراز کردن دست ، گرفتن با پنجه ، دستکاری کردن گرفتن با انگشت کف زدن ، چرخاندن ، بازکردن ، پیچاندن گشیدن یا خط کشیدن به کار می رود .

 فعالیت های حرکتی ظریف فعالیت های پیش نیاز نوشتن و دست خط هستند . اگر کودکی در این گونه مهارت ها تبحر داشته باشد ، می توان پیش بینی کرد که در دوران تحصیلی مشکل دست خط پیدا نخواهد کرد . این کودکان کارهای هنری و دستی مهارت خاصی دارند .

هماهنگی  چشم و دست – چشم و پا و اعمال حرکتی ظریف وسایل بیان دستی است . هر یک از این مهارت ها در ایجاد ارتباط غیرکلامی ما مؤثر است . عمل هماهنگ و یک پارجه چشم و دست – پا و چشم درایجاد یک حرکت مؤثر و کارآمد ، مستلزم یک پیوند حرکتی – ادراکی است . رشد و تکامل هماهنگی چشم و دست ، کودک را بر انجام مناسب اعمال حرکتی درشت ، قادر خواهد ساخت . بنابراین در اجرای الگوهای متنوع حرکت در بازی و کار او را توانایی خواهد بخشید . هماهنگی چشم و پا ، در رشد الگوهای حرکت درشت ، هم چون حرکات جابه جایی ، حرکات موزون و فعالیت های دستکاری ، ضروری است .

هماهنگی حرکتی ظریف ، مستقیماً مربوط می شود به رشد و تکامل ماهیچه های ریز دست که در انجام تکالیفی نظیر نوشتن ، نخ کردن ، سوارکردن مهره ها و پیچ ها و قیچی کردن ، به کار برده می شود . انجام موفقیت آمیز همه ی این تکالیف دستی موجب رشد یک خود پنداره ی مثبت و نیز موفقیت تحصیلی خواهد شد .

بازی های آزاد برای تقویت مهارت های حرکتی درشت و ظریف

راه رفتن - دویدن

کودکان روی دایره بایستند و آواز بخوانند،دور دایره راه بروند و سعی کنند از آن بیرون نیایند.

مسابقه ای قرار دهید که کودکان در حال راه رفتن اشیائی را با دست یا روی سر حمل کنند. 

بازی هایی مانند موش و گربه، گرگم و گله می برم، قایم باشک و گرگم به هوا که با دویدن همراه است ترتیب دهید.

 

پریدن

کودکان دایره ای درست کنند و یک کودک به وسط دایره بیاید و مانند یک خرگوش خود را جمع کندو روی زمین قرار بگیرد. انگاه کودکان برای او اواز می خوانند:خرگوش کوچولو بپر بالا  و کودکی که در وسط است می پرد.

 

بازی های دایره وار با حرکات نمایشی کودکان

مانند قورباغه یا خرگوش  بجهند،طناب بازی که دو کودک سر طناب را بگیرند و دیگری بپرد.

 

پرتاب کردن و گرفتن توپ

انداختن توپ در سبد یا به سمت هدف معین  ،کودکان روبروی یکدیگر بنشینند و به یکدیگر پرتاب کنند و بگیرند.

 

تا کردن کاغذ

با کاغذ اشکالی مانند قایق درست کنند.

 

مهارت قیچی کردن

ابتدا با انگشتان تفنگ بازی کنند،کاغذ را بین انگشت سبابه و میانی بگذارند و با دست دیگر آن را بکشند.کاغذهای باطله را قیچی کند بهتر است برای امنیت بیشتر از قیچی نوک پهن استفاده نمود

 

تمرین نقطه به نقطه

در این تمرین کودکان نقطه های روی تخته سیاه را با کشیدن خط به هم متصل می کند نقطه ها ممکن است در وضعیتها و تعداد مختلفی باشد و کودک باید خطوط اتصال را به صورتهای گوناگون ترسیم کند.

 

ترسیم دوایر

کودک می تواند دوایر بزرگی را با یک دست، دو دست، در جهت عقربه های ساعت و یا بالعکس روی تخته سیاه ترسیم کند.

 

ترسیم اشکال هندسی

کودک تمرینات را با خطوط افقی، عمودی ، مایل انجام داده و اشکال مختلف هندسی را روی تخته سیاه رسم می کند در ابتدا وی می تواند از الگوهای پریده شده استفاده کند و بعد اشکال را از روی مدل کپی نماید.

 

پرورش حرکات نوشتن با دیگر وسایل

نقاشی انگشتی یا نوشتن روی سینی خاکستر یا روی طبق ماسه در جهت حرکات مربوط به نوشتن تمرین مطلوبی است لایه ای از ماسه ، آرد ،نمک، خاک رس، را در ساج شیرینی پزی قرار دهید آنگاه از طرحهای مخصوص نقاشی انگشتی برای تمرینات دستی استفاده نمائید با انگشت ، یا قلم نقاشی می توان برای طراحی اشکال، حروف، اعداد استفاده کرد. همچنین برای تمرین دادن دست می توان از یک تکه ای مرطوب نیز برای طراحی روی تابلو سود برد.

 

بازی با خمیر بازی یا گل رس

خمیر بازی و یا گل رس در اختیار کودک قرار  می دهیم تا با آن بازی کند و وسیله هایی مانند دیگ، بشقاب، آدم و امثال آن درست کند.

 

مچاله کردن کاغذ باطله ها و روزنامه ها

کاغذها و روزنامه ها را با دستی که می نویسد مچاله کند.

 

باز و بسته کردن زیپ ، دکمه، بند کفش

 

حرکت دادن انگشتان دست و بازی های انگشتی

با اشاره ما دانش آموز انگشتانش را حرکت دهد همه آنها را یکی یکی حرکت دهد .

 

باز و بسته کردن پیچ و مهره و قفل و کلید

 

الگوها و قالب ها (اشکال هندسی)

حروف و اعداد را می توان به صورت الگوهای بریده از مقوا یا پلاستیک ارائه نمود.

 

برای جلوگیری از لغزش ، الگوها را با گیره به کاغذ محکم کنید به کودک بگویید که حدود شکل مورد نظر را با انگشت خود یا با مدادرنگی روی کاغذ ترسیم کند. شابلونهایی که در بازار هستند مناسب می باشند. طلق های بلا استفاده ی رادیوگرافی و ظروف پلاستیکی بهترین موادی هستند که می توان برای ساختن قالب و الگو از آنها استفاده کرد.

 

ترسیم از روی مدل (کپی کردن)

اشکالی پر رنگ را روی یک صفحه ی کاغذ سفید بکشید بعد روی آن کاغذ نازکی قرار دهید از کودک بخواهید که از روی آن اشکال کپی کند. می توانید در بدو امر از خطوط مورب و دایره استفاه کنید و بعد خطوط افقی، عمودی، اشکال هندسی و بالاخره حروف و اعداد را به کار گیرند. کودک می تواند از مداد رنگی یا مداد زغالی هم استفاه کند . به کار بردن طلق شفاف هم سودمند است یک روش دیگر گذاشتن اشکال روی یک طلق شفاف و قرار دادن آن بر روی پروژکتور اورهد است و تصویر را می توان روی یک تابلو صفحه کاغذ بزرگ انداخت و از کودک خواست که از روی تصویر اشکال یا حروف را ترسیم کند.

 

ترسیم بین خطوط

کودک وسط خطوط متوازی مختلف الشکل خط بکشد گذاشتن فلش و شماره برای نشان دادن جهت و املاء حروف مفید خواهد بود.

 

نقطه چین ها

طرح ساده ای را رسم کنید و آنگاه فرم نقطه چین همان طرح را نیز در کنار آن رسم کنید از کودک بخواهید که با وصل کردن نقطه ها آن طرح را کامل کند.