گوش دادن فعال

گوش دادن فعال یافتن معنای گفتار دیگران در ذهن خود است. با این تعریف شنیدن با گوش دادن متفاوت است. شنیدن فعّالیّتی جسمی است و نیازی به یادگیری ندارد، چرا که دستگاه شنیداری ما غیرارادی در اثر برخورد با صداها ، تحریک شده و شنیدن احساس می‌شود. امّا گوش دادن فعّالیّتی ذهنی است که نیازمند یادگیری است و تا به آن توجّه نکنیم ادراک نمی‌شود. ما با گوش‌های خود می‌شنویم، امّا با مغزمان گوش می‌دهیم.

.........


فواید و کارکردهای گوش دادن

• تمرکز بر پیام‌های دیگران

• برداشت کامل و درک مناسب‌تر منظور دیگران

• ابراز علاقه ، نگرانی و توجّه به دیگران.

• تشویق دیگران به بیان و ابراز آزادانه و صادقانه مسائل خود.

• تقویت ارتباط و تعامل خود با دیگران

• افزایش تفاهم ما با دیگران

• جلوگیری از سوء تفاهم‌ها

• افزایش قدرت یادگیری

• کمک به خودآگاهی و گسترش شناخت از خود و دیگران

• افزایش روحیه‌ مشارکت جویی و کار گروهی

 

مهارت‌های اساسی گوش دادن فعال

 

1 . مهارت توجّه

 یعنی توجّه جسمی و غیر کلامی به طرف مقابل ، که به او نشان دهد دقیقاً به صحبت‌های او گوش می‌دهیم. مثلاً هنگام گوش دادن با بدنی مایل به جلو ، در فاصله‌ مناسب ، رو در روی گوینده قرار گرفته و نگاه ما تا شعاع نیم متری صورت گوینده باشد، ضمن پرهیز از رفتارهای حواس پرت کن (بازی با کلید و سکه و...) سعی کنیم شنونده‌ای خشک و بی‌حرکت نباشیم و محیط گفتگو را از عوامل مزاحم و ترس آور دور کنیم.

 

2 . مهارت پی‌گیری

گاهی گوینده نگران و هیجان‌زده است که در حالت‌های چهره ، تن صدا و رفتارهای او نمایان می‌شود، در این صورت بایستی بدون زورگویی او را به صحبت کردن دعوت کنیم. مثلاً با استفاده از جملات در باز کن ( امروز سرحال به نظر نمی‌رسی! خب ! - بعد چی شد! - ادامه بده ! ) با استفاده از کلمات تشویقی کوتاه (هوم - درسته - بله و ...) با استفاده از سؤال‌های کوتاه و باز و یا حتّی گاهی سکوت توأم با توجّه و مشاهده‌ی او می‌تواند این موانع را از میان بردارد.

 

3 . مهارت انعکاسی  

یعنی انعکاس توضیحات و احساسات و معانی درک شده از گوینده به خود او ، که نشان دهنده‌ درک و فهم و پذیرش او نزد شنونده است.

  

راهکارهای عملی گوش دادن فعال

• برای درک بیش تر گوینده به علایم غیرکلامی (زبان بدن) او توجّه کنیم.

• خود را به جای گوینده قرار داده و سعی کنیم دنیا را از دیدگاه او ببینیم و درک کنیم.

• با طرح سؤالاتی از خود ، حساسیت گیرندگی‌مان را افزایش دهیم. مثلاً ( چرا او حالا این موضوع را به من گفت؟ ، منظور او چیست؟ ، نکات اصلی حرف او چیست ؟ و...)

• به یاد داشته باشیم که سرعت متوسط تکلم انسان بین 125 تا 175 کلمه در دقیقه است. در صورتی که سرعت متوسط تفکر انسان بین 400 تا 800 کلمه در دقیقه است. از این فرصت برای پردازش اطلاعات گوینده خوب استفاده کنیم.

• عوامل حواس پرتی را به حداقل برسانیم از جمله: بازی کردن با کلید و سکه ، تکان خوردن یا حالت عصبی ، ضرب گرفتن روی میز با انگشتان ، جا به جا شدن مکرر ، تماشای تلویزیون ، سر تکان دادن به عابرین ، روزنامه خواندن و ...

• ارتباط چشمی مناسب برقرار کنیم. نه آن قدر خیره شویم که گوینده را معذب کنیم و نه آن قدر به او نگاه نکنیم که تصور کند به ارتباط با او علاقه‌ای نداریم.

• موانع فیزیکی را از بین ببریم. مثلاً در دفتر کار خود، از پشت میز بیرون آمده و در کنار او بنشینیم و صحبت کنیم.

• بهتر است به گونه‌ای بنشینیم که بدن ما کمی متمایل به جلو و به طرف گوینده باشد.

• احساسات درک شده‌اش را به او انعکاس دهیم. مثلاً ( گویا موضوعی باعث خوشحالیت شده ؟! ، غمگین به نظر می‌رسی ! و ...)

• با بیان عباراتی گوینده را به ادامه‌ی صحبت تشویق کنیم. مثلاً (خب خب! ، بعد چی شد؟ ، جدی ؟! ، واقعاً ؟! و ...)

• گوینده را با سؤالات پی در پی بمباران نکنیم که احساس کند مورد بازجویی قرار گرفته است.

• در گوش دادن به مطالب مهم ، از یادداشت‌برداری نکات کلیدی غفلت نکنیم.

• درک خود را از احساسات گوینده بیان کنیم. مثلاً (به نظرم این موضوع شما را ناراحت کرده !)

• گاهی موضوعات مهم مطرح شده را به گوینده یادآور شویم تا میزان درک خود را مورد ارزیابی قرار دهیم. مثلاً ( چند دقیقه اجازه دهید ببینم درباره چه چیزهایی صحبت کردیم ، اوّل ....)

• منظور گوینده را با کلمات خودش به او انعکاس دهیم.

• برای خوب گوش دادن و درک بهتر گوینده ضروری است تلاش نماییم برخی خصوصیات و توانایی‌ها را در خود افزایش دهیم، برای مثال تحقیقات نشان داده است که: کسانی که خزانه واژگان غنی‌تری دارند، شنوندگان بهتری هستند، کسانی که پیشرفت تحصیلی بهتری دارند، توانایی گوش دادن آن ها نیز بیش تر است، زنان در تفسیر و تشخیص پیام‌های غیرکلامی از مردان کارآمدترند، معمولاً افراد درونگرا ، شنوندگان بهتری هستند، تا وقتی که گوینده مطلب خود را تمام نکرده و یا منتظر پاسخ نیست، سخن او را قطع نکنیم.

• موقع شنیدن سخنانی که خوشایند ما نیست و یا مخالف خواسته‌ها و تمایلات و افکار ما هستند، صبر و شکیبانی از خود نشان داده و با علایم کلامی و غیرکلامی نامناسب از خود عکس‌العمل نشان ندهیم.

• عوامل مزاحم را از محل گفتگو دور کنیم، مانند : خاموش کردن رادیو ، تلویزیون ، ضبط صوت ، در صورت ضرورت قطع تلفن و یا نصب و یا نصب کاغذی بر روی در اتاق با عنوان لطفاً مزاحم نشوید .

  

مثبت اندیشی

ذهن آدمی کارگاه تولید فکر است، که از منبعی به نام ضمیر ناخودآگاه ، سرچشمه می‌گیرد. ضمیر ناخودآگاه نمی‌تواند خوب را از بد و درست را از غلط تشخیص دهد ولی چنان قدرتی دارد که اگر از آن غافل شویم، می‌تواند سرنوشت ما را بدست گرفته و آن را به هر جایی که دوست دارد ببرد. در حقیقت نوع و کیفیت افکار و اندیشه آدمی سازنده نوع و کیفیت زندگی انسان بسازد. هم چنان که اندیشه‌منفی و یأس‌آور می‌تواند جهنّمی در زندگی او خلق کند. انسان‌ها همان خواهند شد که در اندیشه آنند، بنابراین آینده هر کس در گرو چگونگی نگرش او به زندگی است.

 موفّق‌ترین انسان‌ها کسانی هستند که توانسته‌اند در ذهن خود اندیشه‌های مثبت داشته باشند: آنان که می‌پندارند «قادر نیستند» در واقع مثبت‌نگری را کنار گذاشته و در جنبه‌های منفی وقایع تمرکز کرده‌اند. خانواده کانون یادگیری چگونه اندیشیدن و چگونه زیستن است. در خانواده مثبت‌اندیش ، اعضای خانواده خود را قادر و توانا می‌دانند و نگاهشان به دیگران آکنده از مهر و عاطفه است. چنین خانواده‌هایی ، قادر خواهند بود هر ناممکنی را به ممکن تبدیل کنند و توفیق و کامکاری را نصیب خود نمایند. ضمن آشنایی با راهکارهای تفکر مثبت بیاییم با زیبا، مثبت ، خلاق ، هدفمند و امیدوارانه اندیشیدن، موّفقیّت و شادکامی را به زندگی مان دعوت کنیم.